Turkmensahra

  ترکمنصحرا

Ajy hakykaty bir kitaplyk grri
AJY HAKYKAT (6)

(Iki yl hkmetde. On yl oppozisiada).



?sasy mesele - kadrlar meselesi

Da?ary i?ler ministrligini i uly problemalarny birisi kadrlar meselesidi. I?ini biln adamlar juda azdy, ministrlige erle?jek bolan adamlary bolsa sany-sajagy okdy. Ol adamlary kimisi meni i?e al diip, zi gelrdi, kbirleri men seni garynda?y diip gelrdi, kimisi tany?-bil?ini sti bilen gelrdi, kimselerini bolsa Nyazowy zi teklip edrdi. ?ol dwr men kp adamlary i?e alman, olary gwnlerine degipdim. Ministrlige i?e erle?mek in trkmen dilinde azyp hem grlp bilmekligi biz birinji ?ert edip goupdyk, sebbi trkmen dili dwlet dili dilip yglan edilip, hkmet hli azuw-pozuw i?lerini trkmen dilinde alyp barmaklyk kararyna gelipdi.
Men bu karara gara ynym bilen ynanyp, ony durmu?a geirip ba?lapdym. ?ahyr Baram Jtdiew ?ol zaman meni anyma gelip, trkmen dilini ag?y biln Annaguly Nurmmmedow di?n azyjy bar, ?ony ze kmeki edip alsa ministrligi azuw-pozuw i?lerine arar diip maslahat berdi. Men onu beren meslahatyny kabul etdim. Ol bir iki a meni kmekim bolup i?ledi, sora ol prezident Nyazowy teklibi bilen Trk ilini orunbasary edilip bellendi. Trkmen dilini dwlet dili etmek karary edil beleki kp kararlar aly il gzne kabul edilip, ony erine etirmek in asla kabul edilen karar bolman ykdy. Hap meni bir giden adamlary gwnlerine degenim. Bu mynasybetli bolan bir wakany grr berein.

Men Annaguly Nurmmmedowa Trkmenistany premer-ministrini adyna bir hat taarlamagy tab?yrdym. Ol hat ?ol wagtlar trkmen dilinde azylyp, bir edaradan ba?ga bir edara iberilen birinji hem i so?y hat bolupdy. Bilmedim, hzir agday tgn bolmagy ahmal. Haty gidenini ertesi gni Nyazow hkmet ygnagynda maa garap: Awdy, sen indiden belk Han Ahmedowa hat azsa a rusa az, a-da bolmasa trkmene azan haty any bilen onu rusa terjimesini hem iber. ogsam bolmasa seni azan hatya ne Han Ahmedowy zi d?nipdir, ne-de ony rus kmekileri d?nipdirler, - didi. Bu szler, elbetde, ak rekden adylan szler bolman, bir tarapdan Han Ahmedowy stnden glmek in adylan szler bolsa, ba?ga bir tarapdan Han Ahmedow ikimizi aramyza p atyp, bizi aramyzda hemi?e ynamsyzlyk bolar aly etmekdi.

Kadrlar meselesinde men prezident Nyazowyam rayny ykypdym. Ol birne gezek maa Ministrler Sowetini i?lerini dolandyryjysyny orunbasary Hydyr Amany z orunbasary edip i?e al diip z tutupdy, men i? hem da?ary urt dilini bilmen adamyny ministrlige i?e almajakdygymy atdym. Edil ?ele teklip bilen sora maa Nurgylyjow Nyazgylyjam z tutdy. Ol zni Trkmenpotrebsouzdaky orunbasary Garagdy Bashedowy maa orunbasar edip aldyrtjak boldy. Men onuam dienini aky getiren delilim sebpli ret etdim.

Garagdy Bashedow Nyazow bilen gni gatna?ykda duran adamlary biridi. Men onu ?eledigine Da?kentde geen halkara du?u?ygynda gz etirdim. Ol dwr entek da?ary urt harytlaryny satan Berezka magazinleri bardy, ?olary birisine girip Bashedow Nyazow in alandygyny maa adyp, bir topar zatlar aldy. Indi seredip otursam, bu edilen hereketler ?aa sapak bermek in edilen hereketler ?ken. Bir ere gidip, urda dolananyda any sowgatlyja dolan diildigi eken. Hydyr Amany a Bashedowy meni anyma go?makdan maksat bolsa meni zmi alyp bar?ym, adan zatlarym barada Nyazowy habarly ?dip durmakdygyna men so-solar gz etirdim. Bu Nyazowy urdy dolandyrmakda ulanan usullarny esasysy bolup, onu pedalanan ba?ga bir emeli bolsa gola tweregindkileri agyzlaryny alartmak, olary biri birine gar?y gomak, hat-da du?man etmek eken. ?ger sen z krde?leri birisi bilen akynla?yp, dostlukly aragatna?yk saklap ba?lasa, ol Nyazowa akanok. Derrew ol saa igenip ba?laar, bahana arap, seni bol?udan, i?iden kemilikler gzlp ba?laar. Men ony Ata ary ikimizi mysalymyzda grdm.

Biz Ata ary bilen dostla?yp, dyn alan wagtlarmyz ygy-ygydan du?u?ardyk. Nyazowy bizi ?ele gatna?ykda bolmagmyz juda biynjalyk edn eken. Ol birki gezek bu barada maa nme bele a-suw ijek bahanasy bilen le kp ykayz? diip, dudurypdam. Onu gwnne biz hamala diersi dildw?lik gurnajak bolan bolup grnen bolara emeli. Gman imandan arar diil?i aly, bu ?bhelerden so uzak wagt gemnk Nyazow Ata aryny da?yna yzyk ekip ba?lady.

Ata ary bilen Mary welaatyny hkimi Gurban Orazy bsle?dirip, olary aralaryny bozmak Nyazowa ba?artdy. Gurban Oraz, hasydyr bir ?etana zni aldadyp, Nyazowy anyna baryp, Ata ary stnden arz edipdir: hamala diersi, Ata ary Marydaky z tarapdarlaryna pul berip, Gurban Orazy hkimlikden bo?adyp, z adamlaryndan birisini hkim edip oturtjak bolupdyr.

Bu habary Nyazowdan a-da Gurban Orazdan ykanlygy belli dl, ne welin onu Ata ara berk urgy edilmek, ony abradan d?rmek maksadyny bolanlygy welin ady. ?o zaman Ata ary hkmetde i bir i? biln, abraly hem agyzly adam hkmnde tanalardy. Onu Moskwada-da, Orta Azia respublikalarny olba?ylaryny arasynda-da abray ulydy. ?u-da Nyazowy ynjalykdan d?rrdi. Umuman, syasy elitany iinde mary topary dilip tanalan topardan Nyazow ler aly gorkardy hem olary arasyna douz salmak Nyazowy edn uly arzuwlarny biridi. Ata ary bilen Gurban Orazy arasynda turan ?o gohdan so marylylary arasyna hakykatdanam douz giren aly boldy.

Nyazow gara?syzlygy i syrasy hem ilkinji yllary eke-tk hkimligine howp abandyryp biljek a-da dala? edip biljek gleri olundan ayrmaklyga bar nsni gnkdiripdi.

Ony ny?ana alan ?ahslaryndan ene birisi urdu premer-ministri Han Ahmedow bolupdy. ?ol wagtky hkmeti dzminde Han Ahmedowy goldajak adamlar okarda-da, a?akda-da, orta grpde-de az dldi. Nyazowy regine wehim salyp, ony arkayn atyrman biynjalyk edn zat Han Ahmedowy Trkmenistany okary sowetini ba?lygy Roza Bazarowa bilen garynda?lygy, Roza Bazarowany bolsa Maryny hkimi Gurban Orazow bilen akyn gatna?ykdadygydy. Soa baka Orazowy gyzy Bazarowany ogluna durmu?a ykypdy. Eger bular z aralarynda dil dw?seler, meni ornumda uzak oturtmazlar diip, iki garynda? okary wezipede bolmaly dl bahana bilen Nyazow ilki Roza Bazarowany parlamenti ba?lyklygyndan aryp, da?ary urtlar bilen dostluk hem medeniet gatna?yklaryny saklaan jemgyeti ba?lygy edip belledi. Gurban Orazowy derejesini bolsa tilki sapalaklaryny atyp, z i akyn adamlarny birisi hkmnde begeltdi. Oni salaw komissiasyny ba?lyklygyna-da belledi. Hi bir hkmet ygnagy, ol kii bolsun a-da uly, hem hepde ahyrynda Nyazowy gola tweregini arasynda gurnalan oturly?yklar Gurban Orazowsyz gemerdi. Maryny hkimi bolsa-da Gurban Orazow hemi?e dien aly A?gabatdady, agny Nyazowy gz hem eleterindedi.

Nyazowy emenen adamlaryndan ene birisi Snow Nazar Tolydy. Snow znde prezidentlik ambisiasyny barlygyny a?yrybam duranokdy. Ol zba?dak dwlet bolmaklygy, demokratiany oluna d?mekligi grri edilip ugralandan ba?lap zni prezident ornuna urtda geiriljek salawlara gatna?mak in taarlan programmasyny z tarapdarlary bolajak adamlary arasynda aradyp ba?lapdy. Ol adamlar, elbetde, gnbatarlylardy, agny omutlardy. Bu fakt Nyazowy ynjalykdan gayrardy. Ol ndip Snowy uguny ekelp boljagyny pikirini edrdi. Ol dwr Snow hkmeti agzalygyndan ykarylypdy. Ol parlamenti deputatydy. Onu hkmete dolanyp barsam dien arzuwy da?yna ogup ykyp duranso, Nyazowa onu bu gow?ak erinden tutmak ba?artdy. Ol Snowa nebit-gaz ministri hem Prezident Sowetini agzasy bolmaklygy teklip etdi. Bu teklibi muzdy Snowy prezidentlik salawlaryna gatna?makdan el ekmegi hem prezidentlige taarlan programmasyny ymykly unutmagy bolupdy. ?edip Nyazow ene bir bsde?inden dyndy.

Bu stnliklerden sora Nyazow ekezlenip, zni urdu tas eke-tk, doly ygtyarly hojany hkmnde duup ba?lady. Dar twereklerde geiriln hkmet ygnaklarynda Nyazow hasy ugur bilen gitmeli, dwleti ndip gurmaly dien meseleleri orta atardy. Men Hytay baran oluna d?p z syasatymyzy hem ykdysadyetimizi ?oa garabyrak gurmaly dien pikiri e srrdim. Ata aryew Galkyny? ady bilen z milli partiamyzy dredip, syasy hem ykdysady tadan milli bhbitlermizi araan syasaty retmegi e srpdi. Meni adanlarym Ata aryewi e srn pikirleri bilen gabat gelrdi. Snow Nazar Toly bolsa bizi adanlarymyza dbnden gar?y ykyp, Trkmenistany nebit-gaz ataklaryny Gnbatar dwletlerine, hasam beter Amerikany Birle?en ?tatlaryna konsessia bermekligi tarapynda yky? edrdi. Ol em Trkmenistany nebit-gaz mmkiniliklerini prezentasia etmeklige Birle?en ?tatlara, Hustona gitmek in taynlyklar grrdi. Bu sapara Snow meni bilen gitmekidi. Men oa razylyk bermmso, ol Han Ahmedow bilen Amerika baryp, Trkmenistany energia mmkiniliklerini prezentasia edipdi. Ol wagtlar entek Sowet Souzy bardy hem Snowy bu missiasyny merkezi nebit-gaz ministri, aly?maan bolsam onu ady Kostandow, goldaardy. Ol ministr milleti bouna ermenedi, onu erligi a?gabatlydy. Snowy orta atan meselesi bouna bir gezek A?gabada-da gelip gidipdi. Nyazowa Snowy adanlary araardy. Ata aryew ikimiz bolsa Snowy adanlary bilen ylala?mandyk. Biz bu ugur bilen gitsek, ilimizi agyr gne salarys, bizi balyklarmyzy da?ary urtlylar towsa gtererler diip, ne atsagam Nyazow bizi gepimizi dilemn, Snowy tarapyny aldy.


استفاده از مطالب اين سایت با ذکر منبع بلامانع مي باشد