Turkmensahra

  ترکمنصحرا

Ajy hakykaty bir kitaplyk grri
AJY HAKYKAT (5)

(Iki yl hkmetde. On yl oppozisiada).


Ata watan? dolany?. Ilkinji du?u?yklar trkmen resmilerinden Han Ahmedow hkmet ba?tutany, Tuwakbibi Kulyewa hkmet ba?tutanyny orunbasary dagylar bilen boldy. Olar meni gler z bilen gar?y aldylar diip biljek dl. Onu tersine meni niredendir bir erden olary iinde peda bolanyma ho?laryny gelmendigini olar maa her bir adan szleri, zlerini gymyldysy bilen dudurdylar. Sora men Nyazow bilen du?u?dym. Ol erinden turup meni gler z, mylakatly szler bilen gar?y aldy. Nyazow bilen bolan du?u?ykdan hem grrden so men bir ganat baglap umadym. Ol gwnmi gterdi, i?e bolan hwesimi hasam artdyrdy. Nyazow maa z programmam, da?ary i?ler ministri hkmmde nmeler etmekidigim barada parlamentde yky? etmeli boljakdygymy, ?ol yky? esasynda deputatlary meni kandidaturamy tassyklajakdyklaryny atdy. Ol bu barada parlamenti da?ary i?ler bouna komitetini ba?lygy adan Aleksandr Nikolaewie grkezme berendigini atdy. Sora men adan bilen du?u?dym. Ol mende hi hili oaly tsir galdyrmady. Da?yndan grmge ol imek-imekden ba?ga hemme zada biperwa garaan adama mezerdi, ne weli hakykatda ol Nyazowy hi haan umulmaan gzi hem gapylmaan gulagy bolmaly. eri astynda ylan gwi?ese-de, ony Nyazowa eltip bern adan bolmaly. 1990-njy yly 24-nji maynda da?ary i?ler ministrligine meni kandidaturam Trkmenistany okary sowetini sessiasynda garaldy. Men oa taarlykly barypdym. Tribuna ykyp uzak bir sz szlemedim. Ministrligi nde duran esasy meseleleri has derwaysyny kadrlar meseleleridigini adyp, oa uly ns beriljekdigine, ministrlikde hubbulwatan adamlary i?lemelidigine deputatlary nsini ekdim. Meni bu szlerim halk wekillerni gwnlerinden turdy dn. Olar el arpy?dylar hem meni kandidaturamy goldadylar. Bu, elbetde, meselni dabaraly tarapy. Onu humary bir gn, iki gn dowam edip, sora aty?ar. Onu ornyny aladalar eeler. Mende uly alada dredn mesele turuwba?dan kadrlar meselesidi. Da?ary i?ler ministrliginde bu mesele beleki ministrliklere garanyda hasam beter igysdyryjydy. Her zadam bolsa sowet dwletini dzminde Trkmenistan Respublika bolup, kp zatlary belli bir derejede zi amala a?yrardy, ?ol sebpden dwlet apparatyny kp ugurlary bouna i?ini biln adamlar onakly eterlik bolmasa-da, bardy. Bu mesel aratyn ns berilmelidigini men urdy prezidenti bilen bolan du?u?yklarda aram-aram atladardym. 1990-ynjy ylda Sowet Souzyny uzak dowam etmejegi, basym dargajagy kpimize ady boldy. urdu iinde eden-etdilik hkm srp, i?ler it eesini, pi?ik bikesini tanamaz aly derejelere baryp etdi. I? biln, krine kde adamlar urdy terk edip, yrsgallaryny da?ary urtlardan, hasam beter Gnbatar dwletlerinden gzlp ba?ladylar. 1990 -1991nji yllarda Trkmenistany dwlet adamlary, ?ol sanda menem, Moskwa kp gatnapdyk, bir aagmyz A?gabatda bolsa, beleki aagmyz hemi?e Moskwadady. O zaman bir zady stnde olany?ylardy nme etmeli, mundan belk nhili a?amaly, Sowet Souzyny ndip getmeli? Onu ki dur?una saklanmaly dldigine hem saklanyp bilmejekdigine hemmeler dien aly d?nrdi. Ony federatiw dwletligine galdyryp, iinde dpli ykdysady hem syasy reformalar geirmelimi a-da bolmasa dbnden tze oly salap alyp, konfederatiw dwlet gurmalymy? a-da bolmasa birek birekden aryly?yp, zba?dak dwlet bolup a?amalymy? Dwlet adamlarny aralarynda bolan du?u?yklarda esasan ?u meselelere garalardy. ?ol wagtlar bu mesele barada halky pikirini sorap, referendum hem geirilipdi. Sowet Souzyny ilatyny aglabasy Sowet Souzyny saklanyp galmagyna ses beripdi. ne ahyrynda halky gara?y alga alynmady, urda olba?ylyk ?dn gatlak, esasanam ol gatlagy slawan respublikalarynda, agny Orusetde, Ukrainada hem Belarusada oturan blegi, Sowet Souzyny dargatmak kararyna geldiler. Belorussiany Belowe tokalygynda elsini (rus prezidenti), Krawugy (ukrain prezidenti) hem ?u?kewii (belarus prezidenti) aralarynda 1991-nji yly awgustynda bolup geen du?u?yklar Sowet Souzyny dargadylmagy barada gelnen ylala?yga gol eki?mek bilen tamamlandy. Bu habar, ?elerk bir wakany boljagyna gara?ylan hem bolsa, kpleri e?ekden ykylan aly etdi. urdu birinji adamsy bolup oturan Nyazowy ke?binde ?ol gnler ullakan bir gala-gopluk, aljyraylyk duulmaardy. Nme indir ol arkayndy, regi suwlyjady, onu arkasynda ynamly bir gj bardygy duulardy. Biz slawan respublikalarny olba?ylarny bu eden i?ine bizi kemsitmeklik, sgermezlik hasap edip, munu gar?ysyna bir hereketler etmeli dii?sek, Nyazow howlukman, seresaplyk bilen gymyldamalydygyny adardy. Nmni nmedigi adyla?ana gymyldaman oturandan gowusy bolmaz diip, Nyazow bizi jylawymyzdan ekrdi hem Moskwadan geln telefon jalaryny hlisine, hala ol anaewden bolsun, hala onu gar?yda?laryndan, juda mylaym, akymly ses bilen jogap berip, zni iki tarapyam tarapyndadygyny dudurardy. Umuman alanyda bu erde ge grp oturasy bir zat bardyr demok. Gow?ak tarap hemi?e glileri arasynda turan dawa go?ulman glileri hasyny rstem gelerine gara?yp oturar hem hasy ezber bolsa ?ony goldaar. Nyazowam ?ele etdi. Belki-de, onu ?ol edeni dogrudyr. ?ol gnler Nyazow meni, ministrler kabinetini ba?lygyny birinji orunbasary Ata aryewi kabinetine agyryp, biz bilen ygy-ygydan maslahat geirrdi. Nm? etmeli, bolan i?lere bizi reaksiamyz nhili bolmaly dien soraglar maslahatla?ylardy. Ata aryew ikimizi pikirimiz meze? ykypdy. Eger slawan respublikalary bize sylag-hormat goman, sgermezlik edip z aralarynda birle?mek kararyna gelen bolsalar, bizi hossa grn bolsalar, go birle?sinler. Eger olar bizsiz ojak bolsalar, bizem olarsyz gnmizi greris dii?dik. Nyazow bizi bilen ylala?yp, so nme etmeli dien sowaly gody. Biz Orta Azia respublikalary bilen habarla?yp, olar bilen A?gabatda du?u?yk geirmeli dii?dik. Du?u?ykda garalmaly esasy mesele Orta Azia dwletlerni bilele?igini dretmek meselesi bolsa slawanlary edenlerine mynasyp jogap bolardy diip, biz Nyazowy bu teklibi goldamaklyga yrdyk. Ahyry Nyazow z razyylygyny berdi hem Orta Azia dwletlerni birle?igini dretmek barada ylala?ygy taslamasyny taar etmekligi bize tab?yrdy. Biz ol dokumenti taarlap Nyazowa berdik. Nyazow Orta Azia dwletlerini birinji olba?ylarny arasynda bolan du?u?yklary birinde olary bu dokument bilen tany?dyrypdyr. ?onda Karimow hem Nazarbaew bele dokumente gol gomakdan entek ir, birden ruslary gaharyny getirip, erbet gne d?mli diip tia edipdirler. Elbetde, gara?ylan netijni bermedigem bolsa, bizi dien ugrumyzdan gidilmedigem bolsa, A?gabat du?u?ygyny hmieti uly boldy. I brkisi, Orta Azia respublikalary halkara arenasyna zba?dak ykyp bilip, z sieklerini zlerni gorap biljekdiklerini dudurdylar. Ol dwr dise aladaly, gyzgalaly dwr bolupdy. Bir gn erde gese, beleki gn asmanda, uary stnde gerdi. Men Orta Azia respublikalaryna, Azerbejana baryp, ol dwletleri da?ary i?ler ministrleri bilen geple?ikler geirip, geljekki gatna?yklarymyzy birek birege pedaly bolar aly edip gurnamaklygy maslahatyny edrdim. ne ol grrler grrligne galdy. I?ler sora, gynansagam, ba?ga ollar bilen edilip ba?landy. Indi bu gep bu erde galsyn, sora oa dolanaryn... Dowami bar...

استفاده از مطالب اين سایت با ذکر منبع بلامانع مي باشد